“Mensen die normaal overleven redden het niet meer”

“Het is onwezenlijk”, zegt Mieke, opbouwwerker in Turnhout bij Samenlevingsopbouw Antwerpen provincie. “Mensen die ik al twintig, dertig jaar ken als ‘overlevers’ redden het vandaag niet meer. Mensen zijn blij met de soep die we aan huis brengen. Voor hun noden zoeken we een oplossing. Maar ik zie schrijnende toestanden. Door de coronacrisis worden de bestaande problemen en miserie onwaarschijnlijk uitvergroot.”


Soepbedeling
 

In het sociaal restaurant van T’ANtWOORD, de Turnhoutse vereniging tegen armoede, schuiven in normale omstandigheden twintig tot dertig mensen aan tafel. Op woensdag zijn dat er meer dan honderd want dan houden kinderadviseurs spreekuur over vragen en noden in verband met onderwijs. De bezoekers kiezen afhankelijk van hun budget voor soep, een hoofdschotel en/of dessert.

Midden maart ging het restaurant dicht omwille van corona. De werking schakelde over op een soeptoer aan huis. Tweemaal per week wordt 250 liter soep - met brood en beleg - bedeeld bij zo’n 160 gezinnen en alleenstaanden in Turnhout. Dat is mogelijk dankzij de financiële steun van de Koning Boudewijnstichting voor corona-projecten.

Samenlevingsopbouw, die kantoor houdt naast T’ANtWOORD, springt mee op de ‘soepkar’. Mieke, opbouwwerker met een lange staat van dienst, probeert zoveel mogelijk mensen te bereiken, ook uit vroegere projecten. “Die mensen zitten in mijn geheugen, ook al zijn het contacten van twintig, dertig jaar geleden. Ik bel hen op om te horen hoe het gaat, of er door corona problemen zijn met het schoolwerk van de kinderen, betalen van de huur, of het opladen van de budgetmeter. Ik stel het initiatief van de soepbedeling voor en vraag of ze er interesse voor hebben. Mensen zijn blij dat ze opgebeld worden en gaan graag op het aanbod in”, vertelt Mieke.

“De mensen van T’ANtWOORD zorgen voor de soep en organiseren de bedeling. De opbouwwerkers gaan mee op toer”, legt Mieke uit. “Voor de verste uithoeken van onze stad met 40.000 inwoners gebruiken we de auto. Maar het meeste doen we met de bakfiets. De voedselpakketten zetten we op de drempel aan de deur, en we maken een praatje met de bewoners vanop de stoep. Zo komen we te weten hoe het met hen gaat en wat de noden zijn. Die signalen volgen we op. Ofwel kunnen we zelf voor een oplossing zorgen, ofwel contacteren we een bevoegde dienst. Nadien geven we altijd feedback aan de mensen, mondeling of via een briefje in de bus. We bundelen alle signalen voor het lokale bestuur en de hogere overheden. Dat laatste doen we samen met de andere regionale vzw’s van Samenlevingsopbouw. Het doel is een betere coördinatie en structurele aanpak van de problemen waartegen mensen nu aanbotsen.”

Isolement en financiële moeilijkheden zijn de problemen die bovendrijven

De hulp- en dienstverlening kan enkel telefonisch of digitaal, het sociaal restaurant is dicht, fysieke bijeenkomsten van de armenvereniging zijn verboden, de afspraak voor bezoek aan de aangeboden woning door het sociaal verhuurkantoor kan niet doorgaan, de financiële steun van familie uit het buitenland valt stil want ook daar heerst corona, mensen worden werkloos en lijden inkomensverlies, voor de corona-boetes van de puberende zoon is geen afbetalingsplan mogelijk, mensen leven met te veel in een te kleine woning maar durven toch niet buiten komen uit angst voor besmetting …

“Het is confronterend om dat allemaal vast te stellen”, zegt Mieke een beetje moedeloos. “Heel wat mensen zitten in een vicieuze cirkel, zien geen uitweg meer. Ook als opbouwwerker bekruipt je het gevoel van machteloosheid. Van de mensen die ik ken van vroeger zijn er die er al jaren in slagen om te ‘overleven’, maar vandaag is zelfs dat moeilijk. Hun problemen zijn nu nog groter dan toen.

Het verwondert mij niet dat mensen zich laten gaan. Naarmate de tijd vordert verschijnen sommigen steeds onverzorgder in hun deurgat. De motivatie is weg, want voorlopig kunnen ze letterlijk nergens naar toe.

Mensen appreciëren hun kom soep. Ze hebben die nodig om te overleven. “Je begint met soep te bedelen en dan stel je vast dat sommige mensen in schrijnende omstandigheden leven, nog extra verergerd door corona. Voedselbedeling is nodig vandaag, maar het blijft noodhulp. Wat deze mensen echt nodig hebben zijn duurzame oplossingen voor de lange termijn”, besluit Mieke.